دانش کشاورزی
بیماری های بوتری تیسی شاید بتوان گفت بیماری های بوتری تیسی معمولترین و گسترده ترین بیماری های سبزی ها ، گیاهان زینتی ، میوه ها و حتی بعضی از گیاهان زراعی در سرتاسر جهان باشند . بیماری های بوتری تیسی شایع ترین بیماری های گیاهان گلخانه ای نیز هستند .این بیماری هابیشتر به صورت سوختگی های شکوفه و پوسیدگی های میوه بروز می کنند . ولی گیاهچه میری ، انواع شانکر شاخه یا پوسیدگی ، انواع لکه برگی ، و پوسیدگی ژوخه ، پدازه ، و سوخ نیز تولید می کنند . در هوای مرطوب ، قارچ های بوتری تیس لایه ای از اندام تولید مثلی خود را که به کپک خاکستری معروف است و یکی از ویژگی های بارز آنها محسوب می شود روی بافت های عفونی تولید میکنند . بعضی از بیماری های مهم بر اثر Botrytis عبارتند از : کپک خاکستری توت فرنگی – انگور – سبزی –پوسیدگی گلگاه سیب –بلاست وپوسیدگی گردن پیاز – سوختگی و کپک خاکستری بسیاری از گیاهاتن زینتی – پوسیدگی سوخ آمارالیس – پوسیدگی پداژه گلایول – و غیره ... Botrytis عامل ثانویه پوسیدگی های نرم میوه ها و سبزی ها در انبار ، هنگام حمل و نقل ، و به هنگام عرضه به بازار نیز هست . علائم : نشانه های این بیماری ها در مزرعه با سوختگی های شکوفه آغاز و به پوسیدگی های میوه و ساقه منجر می شود . قارچ در گلبرگ ها ، مخصوصا گلبرگهای مسن مستقر می شود و در آنجا میسلیوم فراوانی تولید می کند . در هوای خنک و مرطوب ، میسلیوم قارچ تعتداد زیادی کنیدیوم تولید می مند که ممکن است به عفونت های بیشتر منجر شود . میسلیوم نیز رشد میکند و به گل اذین هجوم می آورد . گل آذین عفونی از لایه ای از کپک تارعنکبوتی سفید متمایل به خاکستری یا قهوه ای روشن پوشیده می شود . پس از این مرحله ، قارچ عامل بیماری به دمگل سرایت می کند ، ان را می پوساند ، و در نتیجه جوانه ها و گل ها کاهش می یابند . سپس قارچ از گلبرگ های عفونی به میوه رخنه می کند و باعث پوسیدگی گلگاه و سرانجام فساد بخشی از میوه یا تمام میوه آن میشود . میوه عفونی و ساقه آبدار و نرم ، لهیده و قهوه ای روشن می شوند . به تدریج که پوسیدگی در بافت میزبان پیشروی می کند ، ایپدرم می شکافد و اندام های زاد آوری قارچ به فراوانی در آنجا تشکیل می شوند . گاهی سختینه های مسطح قارچ در سطح یا عمق بافت چروکیده و خشکیده عفونی به و جود می آیند . گیاهچه میری بر اثر Botrytis ، بیشتر در خزانه های سرد و پر رطوبت دیده می شود . این نوع بیماری در مزرعه ای هم شیوع دارد که بذر کاشته شده در آن ، مخلوط با سختینه های قارچ بوده یا در خاک آن میسلیوم یا سختینه وجود داشته است . بعضی از انواع Botrytis در میزبان های خود از جمله گلایول ، پیاز ، لاله لکه برگی ایجاد می کنند . لکه ها نخست کوچک و مایل به زردند ولی بعدا" بزرگ تر و خاکستری مایل به سفید یا مازویی و گود می شوند و تعدادی از آنها به هم می پیوندند و در بیشتر موارد تمام برگ را فرا می گیرند . لکه های بیماری معمولا در شاخه های آبدار یا پایه های آن ظاهر می شوند . لکه ها ممکن است در پایه پیشروی کنند و موجب ضعف و شکستگی در محل عفونت شوند . در هوای مرطوب ، بخش های بیمار با لایه ای از اسپور های قارچ به رنگ قهو ه ای متمایل به خاکستری پوشیده می شوند . در بخش های عفونی گیاه ، سختینه های قارچ هم ممکن است به وجود آیند . عفونت در اندام های زیر زمینی مانند سوخ ، پداژ ، زوخه ،و ریشه موقعی رخ می دهد که هنوز در خاک هستند یا برداشت می شوند . بافت های عفونی معمولا ابتدا نرم و لهیده اند ، ولی بعدا" به رنگ قهوه ای در می آیند و اسفنجی یا چوب پنبه ای و سبک وزن می شوند . در بیشتر موارد ، سختینه های قارچ در سطح یا لابه لای بافت های پوسیده مخلوط با میسلیوم دیده میشوند . توسعه بیماری : قارچ Botrytis به صورت میسلیوم در بقایای گیاهی در حال فساد و همچنین به صورت سختینه زمستان گذرانی می کند . به نظر نمی رسد قارچ بذر ها را الوده کند ، ولی سختین های کوچک ، مخلوط با بذر یا همراه با قطعات پسماند های آلوده گیاهی ، انتشار می یابد . قارچ برای رشد بهینه ، اسپور افشانی ، ازاد سازی اسپور ، و جوانه زنی و استقرار عفونت به هوای خنک (18تا 23 درجه سانتی گراد ) و مرطوب احتیاج دارد . این بیمارگر در دما های پایین هم فعال است و خسارت زیادی به محصولات وارد می کند که به مدت طولانی در انبار ، حتی در دماهای بین صفر و 10 درجه سانتی گراد نگهداری شده اند . اسپور های در حال تندش قارچ از راه زخم ها به بافت های میزبان رخنه می کنند و روی گلبرگ های مسن ، شاخسارهای در حال خشکیدن ، فلس سوخ ها ، و غیره میسلیوم به وجود می آورند.وقتی سختینه های Botrytis جوانه می زنند ، معمولا رشته های میسلیومی ایجاد می کنند که می توانند مستقیما عفونت به وجود آورند . ولی در مواردی هم وقتی سختینه ها جوانه می زنند ، آپوتسیوم و آسکوسپور تولید می کنند . کنترل : حذف بقایای آلوده به قارچ از مزرعه و اتاقک های انبار ، تهویه مناسب و خشکاندن سریع گیاهان و فراورده های گیاهی در کنترل بیماری های بوتری تیس موثرند . در گلخانه ها باید رطوبت را با استفاده از تهویه و گرما کاهش داد . اندام های ذخیره ای مانند سوخ ها را می توان 2 تا 4 روز در دمای 32 تا 50 درجه سانتی گراد نگه داشت تا رطوبت اضافی آنها گرفته شود سپس میتوان این اندام ها را در دمای 3 درجه سانتی گراد در محیط خشک انبار کرد . مبارزه شیمیایی : سم ارتیواتاب = 75/. در هزار کوپراویت = 2تا3 در هزار اوکیشن پرو = 2/. در هزار کالیبان = 5/2 تا 5 گرم در هزار Armillaria mellea پوسیدگی آرمیلاریایی ریشه در سرتاسر جهان شیوع دارد . این بیماری به صدها گونه از درختان میوه ، تاک ها ، درخچه ها و درختان سایه دار و جنگلی نیز دیگر گیاهان مانند سیب زمینی و توت فرنگی حمله می کند . در بیشتر موارد ، به این بیماری پوسیدگی بند کفشی ریشه – پوسیدگی قارچ چتری ریشه یا بیماری قارچی ریشه بلوط هم گفته می شود . بیشترین خسارت چشمیگر انها در باغ های میوه و تاکستان هایی رخ می دهد که در زمین های جنگلی تازه پاک شده یا درختستان های جنگلی تازه تنک شده احداث شده باشند . نشانه های بیماری : در درختان بیمار ، نشانه های شبیه نشانه های دیگر بیمارهای ریشه ، شامل کم رشدی ، کوچک و متمایل به زرد شدن برگ ها ، خشکیدگی سرشاخه ها ، و مرگ تدریجی یا ناگهانی درخت ظاهر می شود . درختانی که این نشانه ها را بروز می دهند ، ابتدا ممکن است به حالت پراکنده در باغ نمایان شوند . اما به سرعت به صورت لکه ای و مدور در می ایند که به دلیل انتشار قارچ از نقطه شروع آلودگی به اطراف است . ویژگی های بارز پوسیدگی آرمیلاریایی ریشه ، در پوست نواحی فاسد شده محل اتصال ریشه به ساقه و روی ریشه ها دیده می شوند . لایه های میسلیومی سفید که حاشیه آنها معمولا موج دار و بادبزنی شکل اند ، بین پوست و چوب ریشه به وجود می ایند . گاهی میسلیوم قارچ حدود یک متر به سوی بالا در محل آوند های آبکشی و لایه زاینده تنه پیشروی و پوسیدگی سفید ایجاد می کند . از نشانه های تیپ دیگر این بیماری ، تشکیل نما ریشه ها ( ریزومورف ) یا همان بند کفش های قهو های متمایل به قرمز تا سیاه است . نما ریشه ها ، رشته های طناب مانند میسلیومی به قطر 1 تا 3 میلی متری هستند که یک لایه خارجی متراکم متشکل از میسلیوم های سیاه رنگ و یک بخش مرکزی ، شامل میسلیوم های سفید یا بی رنگ دارند . نما ریشه ها در بیشتر اوقات به صورت شبکه ای منشعب ، بر سطح ریشه ها یا زیر پوست قسمت های چوبی کاملا پوسیده درخت یا گاهی به شکل طناب های در خاک پیرامون ریشه ها به وجود می اید . در محل هایی که لایه زاینده مورد تهاجم میسلیوم قرار گرفته و شانکر تشکیل می شود و در پهن برگها و سوزنی برگها به بیرون می تراود و در خاک جریان می یابد . به تدریج که قارچ پیرامون درخت را فرا گرفت درخت را از بن خشک می کند ، چوب عفونی از حالت سختی و تا اندازه ای مرطوبی به وضع نرم و خشک در می اید . در بن درختان در حال خشک یا خشک شده ، تعداد اندک یا زیادی قارچ به رنگ عسلی و خالدار به ارتفاع 7 سانتی متری یا بیشتر و قطر 5 تا 15 سانتی متری روی تنه ، کنده ، یا سطح زمین نزدیک ریشه های عفونی تشکیل می شود این قارچ های چتری ، هاگ بارهای ارمیلاریا هستند که در اوایل پاییز ظاهر میشوند . توسعه بیماری : قارچ عامل بیماری به صورت میسلیوم یا نما ریشه در درختان بیمار یا داخل ریشه های در حال فساد زمستان گذرانی می کند . روش اصلی انتشار قارچ از درختی به درخت دیگر با نما ریشه ها و تماس مستقیم با ریشه است. نماریشه ها از ریشه های درختان عفونی یا از ریشه هاو کنده های در حال پوسید ن و از راه خاک به ریشه های درختان سالم مجاور سرایت می کنند . یا حتی از قطعات باقی مانده نما ریشه در بقایای گیاهان آلوده با ادوات کاشت به نواحی جدید منتقل می شوند . در هر حال درختان ضعیف بر اثر دیگر عوامل بسیار اسان تر از درخاتن قوی تر مورد حمله ارمیلاریا قرار میگیرند . کنترل : در جنگل ، معمولا با پوسیدگی ارمیلاریایی ریشه مبارزه نمی شود ، ولی می توان با تمهیداتی خسارت بیماری را کاهش داد. ای تمهیدات عبارتند از حذف کنده ها و ریشه های درخت و تاخیر چند ساله در کاشت درختان میوه یا جنگلی حساس در زمین جنگلی تازه پاک شده از درختان بلوط یا دیگر درختانی که موجب تشکیل و تجمع مقادیر زیاد مایه ارمیلاریا می شوند . برای مبارزه می توان خندقی اطراف ناحیه درختان عفونی و مجاور آنها حفر کرد تا از رشد و سرایت نما ریشه ها به درختان سالم مجاور جلوگیری شود و می توان از روش تدخین وضعی ، خاک قطعه الوده را ضدعفونی کرد . این عمل باید قبل از کاشتن درختان جدید انجام شود و هدف آن انهدام قارچ در قطعه آلوده است . مقدمه : در عملیات محلول پاشی(سمپاشی ، کوداشی و ضدعفونی ) به روش افشانه (اسپری ) خصوصا در محیط هایی با مساحت کم و پوشیده مانند گلخانه ها ، سالن ها و انبار ها ،پخش یکنواخت و یکسان مواد روی سطوح ( کف و دیوار ها ، شاخ و برگ گیاهان و ... ) برای تاثیر گذاری مطلوب آن در کنترل و مبارزه با آفات و بیماری ها ، از اهمیت زیادی برخوردار است . محلول پاشی سطوح به روشهای سنتی خصوصا در نقاط غیر قابل دسترس ، با دشواریهای زیاد و بازده بسیار کم همراه است کوچک کردن قطرات ذرات سم ، کود و یا مواد ضدعفونی کننده باعث افزایش میزان تماس ذرات با سطوح میشود که خود علاوه بر افزایش بازده ، باعث کاهش مصرف مواد نیز خواهد شد . همچنین سرعت و دقت عملیات محلول پاشی نیز به دلیل پوشش وسیع و سریع سطوح بالا می رود . دستگاه مه پاش سرد ( ULV Machine ) : دستگاه مه پاش سرد با کاهش قطر ذرات و پرتاب مناسب ، کار پاشش محلولها و عملیات سمپاشی را با سرعت و دقت قابل قبولی انجام می دهد . توسط این دستگاه می توان هر نوع سم ، کود و یا ماده ضد عفونی کننده را بر روی محل مورد نظر اسپری کرد . دستگاه مه پاش گرم ( Thermal fogger ) : در روش مه پاش گرم ، ماده ضدعفونی کننده به ذرات بسیار ریز با قطر ۵ تا ۵۰ میکرون تبدیل شده و به صورت مه در فضا منتشر می گردد. سبکی مه ایجاد شده باعث می شود تا مدت نشست ذرات طولانی تر شده و زمان تماس ذرات با سطوح و نیز نفوذ ماده ضد عفونی کننده در خلل و فرج سطح افزایش یابد . با این روش میتوان ماده ضدعفونی کننده را به صورت مه در فضا پخش کرد و پس از مدت زمان کوتاهی سایر عملیات کشاورزی را انجام داد . دستور العمل استفاده از سموم : ابتدا حجم سالن مورد نظر را محاسبه کنید : حجم سالن = میانگین ارتفاع × عرض × طول طبق اعلام شرکت سازنده فقط سموم حشره کش با پایه روغن توسط دستگاه مه پاش گرم قابل استفاده هستند . مخزن شیمیایی دستگاه را با توجه به فرمول زیر پر کنید : به ازای هر متر مربع گلخانه ۲/. - ۱۵/. سی سی سم حشره کش به ازای هر مترمربع گلخانه ۵/. سی سی مکمل کاهنده قطر ذرات به ازای هر مترمربع گلخانه ۳ سی سی آب عملیات سمپاشی در هنگام غروب انجام شود . شیر تنظیم میزان خروج مواد از دستگاه را روی حداقل خروجی قرار دهید (زمان تخلیه ۵ لیتر طی ۲۰ تا ۲۵ دقیقه ) ۳ ساعت بعد از انجام سمپاشی ، تهویه گلخانه روشن شود تا سموم از فضا خارج گردد. سمپاشی به فاصله ۳ تا ۴ روز بعد با تعویض نوع سم تکرار شود . نکات ایمنی : عملیات مه پاشی از انتهای سالن تا جلوی سالن ( بصورت پشت به سمت در ورودی ) با رعایت نکات ایمینی و پوشش مناسب ( ماسک ، عینک ، دستکش و ...) انجام شود . 
